Lingua Esperantica

E Necyclopaedia

5430 n

Lingua Esperantica, sive Zamenhofiana, est lingua auxiliaris internationalis et artificiosa ad colloquium inter gentes confecta, qua homines per urbem et orbem terrarum uti possunt. Quae ad pacem mundi per saeculis saeculorum creandam decreta est.

[recensere] Lingua universalis

Esperantistae credunt homines ab antiquissimis temporibus unam linguam communem omnibus aeque intelligibilem desideravisse. Lingua mundana (postea Esperanto appellata) "Doktoro Esperanto", rite Ludovico Lazaro Zamenhof medicus Polonus origine Iudaica linguarum multarum peritus conposuit. In diebus illis, pleraeque linguae vigebant, qua in re Zamenhof animadvertit fontem multarum rixarum. Res istas difficiles putavit solvere posse communis linguae usum, si tale idioma esset quo homines non loco sermonis patrii uti possent sed iuxta sermonem patrium.

Linguae Esperanticae tempus primo maligno vultu excepta est. Imprimis lingua difficillima et minime apta nomine Lingua anglica, paulo antea tamquam sermo ad gentes inter se colloquendas creata, devincenda erat.

Saeculo elapso a tyrannis Stalin et Hitler opprimebantur crudelissime fautores Esperanticae linguae. Praeter usus tamque ligamentum inter proletariatum orbis terrarum et remedium linguisticum in Europa Unita, excellit etiam usus oecumenicus Christianorum ad implendum mandatum Iesu Christi "ut omnes unum sint."

Lingua Esperantica facta est lingua omnium, ut Zamenhof desiderabat, in toto mundo homines ea loquentes sunt. Et satis multi ad paene omnia facienda (praeter usum publicum), cui lingua utilis in negotiis. Multi congressi sunt, plurimi pro delectatione, sed nonnulli pro doctrina, pro scientia, pro religione. Maximus congressus est quotannis Universala Kongreso, cui interesse solent plus quam millibus hominum. Cetera sunt homines, qui offerunt aliis noctu commorare. Sunt etiam coniuges de diversis gentibus, quibus lingua Esperantica lingua domestica est.

[recensere] Lucrum linguae Esperanticae

Ad primum, lucri linguae maximi momenti est ratio facilitatis, qua commode distinguitur ab omnibus linguis naturalibus et praecipue a Latina, quae eo tempore docti lingua communi, secus auxiliari, loquebantur. Eam ob rem, haud falso, lingua Esperantica nonnumquam "idioma Latinum Populare" (Latino de la demokratio) nuncupatur. Zamenhof artem grammaticam maxime volubilem et ex sedecim tantum regulis mirum in modum finxit.

Verborum Esperanticorum multi radicitus faciliter intelleguntur ab illis, qui iam Latine loqui didicerunt cur radices imprimis linguae Theodiscae, Slavicis et aliis linguis depromptae sunt. Honoratur insuper lingua Graeca quoniam 'et' verbo kaj redditur, pluralia cadunt in litteras -oj (substantivorum) et -aj (adiectivorum; cf. Graece-οι, -αι). Ludovicum Zamenhofium a pueritia inclutum fautor Latinitatis Graecique sermonis fuisse constat.

[recensere] Aliqui modi dicendi

Fikiĝu. - Salve.

Iru merden. - Salve.

Bugru vin. - Salve.

Iru kacen. - Salve.

Vivu Ido! - Gratias (tibi) (ago).

Idista gejaĉo - Revidemur.

Gejaĉo. - Vale., Videmur.

Feken - Vale.

[recensere] Grammatica

Immutabilis grammatica descripsit sanctissimum Fundamentum linguae Esperanticae.

[recensere] Vide etiam

Instrumenta personalia
Communitas
Linguis aliis